Ord. Prof. Dr. Hıfzı Veldet VELİDEDEOĞLU’yu saygı ve özlemle anıyoruz

Ord. Prof. Dr. Hıfzı Veldet VELİDEDEOĞLU
(24 Ağustos 1904 – 24 Şubat 1992 )
Cumhuriyet’e Yön Veren Bir Hukukçu
Ord.Prof.Dr. Velidedeoğlu, Medeni Kanun, Borçlar Kanunu ve Atatürk’ün büyük Nutku’nu, öz Türkçeye çevirerek daha kolay anlaşılır hale getirmiştir.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun başlangıcından itibaren, yeni kurulan Cumhuriyet’in hukuk sisteminin oluşmasında sayısız ve çok değerli katkıları bulunan Ord. Prof. Dr. Velidedeoğlu’nun özet bir biyografisini aşağıda yayınlıyoruz.
24 Ağustos 1904’de İstanbul’da doğdu. Ankara Lisesinin ikinci sınıfında okurken, 23 Nisan 1920’de açılan TBMM’de memur olarak çalışmış, bu görevi 1929 yılına kadar sürdürmüştür.
Başarılarla dolu uzun bir ömre imza atan Velidedeoğlu’nun, Atatürk ve arkadaşları ile birlikte bu meclisteki çalışmalarının hayatında çok özel bir yeri olmuştur. 1928’de Ankara Hukuk Fakültesini bitirmiş, ardından devlet sınavını kazanarak 1929’da Hukuk Doktorası yapmak üzere Avrupa’ya gönderilmiştir. İsviçre’nin Neuchatel Hukuk Fakültesinden “Hukuk Doktoru” unvanını kazanmış, oradan Roma’ya gidip iki yıl Roma Hukuk Fakültesi, Ceza Hukuku Yüksek İhtisas okuluna devam etmiş, sertifika almıştır.
1934 yılında, İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Doçentliğine atanan Velidedeoğlu, 1942’de Profesörlüğe, 1948’de Ordinaryüslüğe yükseltilmiştir. İlki 1946-1948, ikincisi 1952-1953’de olmak üzere iki kez İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi dekanlığı yapmıştır.
Almanca, Fransızca ve İtalyancayı çok iyi bilen Velidedeoğlu’nun 5 ciltlik Medeni Hukuk kitabi, 100’e yakın bilimsel inceleme, araştırma ve konferansı, Almanca ve Fransızcadan 15 inceleme ve kitap çevirisi, Türkiye, Almanya, İsviçre, İtalya, Belçika ve Fransa’da yayınlanmıştır. Alman mukayeseli Hukuk derneğinin asli üyesi seçilmiştir.
1959 yılında o donemin hükümetinin görevlendirmesi üzerine “Kat Mülkiyeti Kanunu” on tasarısını hazırlamış, bu tasarı 1965’de hemen hemen olduğu gibi kanunlaşmıştır. 27 Mayıs 1960 günü Milli Birlik Komitesince, İstanbul Üniversitesi’nde kurulan Anayasa Bilim Komisyonuna seçilmiş, yeni Anayasa tasarısının hazırlanmasına katılmış, kendi düşüncesine göre bir anayasa on tasarısı taslağı hazırlayıp Milli Birlik Komitesine sunmuş, 83 sayfa tutan bu on tasarı komitece bastırılmıştır.
1960 yılının sonunda kurulan, Kurucu Meclis’e de üye seçilen Velidedeoğlu, bu meclisin anayasa komisyonuna seçilmiş, orada Redaksiyon komitesinin başkanı olarak yeni anayasanın kaleme alınması isine doğrudan doğruya katılmıştır. 1961 yılında anayasanın kabulünden ve yeni parlamentonun bu yasaya göre seçilmesinden sonra, Kurucu Meclis üyeliğinden ayrılıp emekli olana kadar yalnız üniversitedeki görevine devam etmiştir.
Türk Medeni Kanunu’nun ülke ve toplum ihtiyaçlarına göre değiştirilip, yeni bir on tasarı hazırlanması için 1951 yılında görevlendirilmiş, bu kurulda 60 yılına kadar çalışmış, 27 Mayıs İhtilali dolayısı ile bu çalışmalara ara verilmiş, 1967 yılında bu on tasarıyı yeniden hazırlayıp toparlama görevini tek başına üstlenip üç buçuk yıllık bir çalışma sonucu 908 sayfalık on tasarıyı adalet bakanlığına sunmuş, 1971 yılında kabul edilmiştir.
Profesör Velidedeoğlu, ayrıca Medeni Kanun, Borçlar Kanunu ve Atatürk’ün büyük Nutku ’nu, öz Türkçeye çevirerek daha kolay anlaşılır hale getirmiştir.
Yeni T.C.’nin hukuk alanında ciddi imzaları olmuş bu önemli hukuk adamının asla yadsınamayacak bir de araştırmacı, çevreci ve edebi kişiliği mevcuttur. 1942 yılından hayata veda edene kadar her pazar Cumhuriyet gazetesinin ikinci sayfasında köşe yazarlığı yapmıştır. 1980 öncesi kritik donemde tüm partilerin isteği ile kendisine Cumhurbaşkanlığı önerilmiş, “Bilim adamlığı şahsiyetinde, siyasetin yeri yoktur.”, tezi ile reddetmiştir.
Tam bir doğa tutkunu olan Velidedeoğlu, her yıl en az iki ay geçirdiği Uludağ’da guruplar halinde zirve gezileri yapan bir gezgin, (ki bir kitabında bu gezileri derlemiştir) pek çok kişinin dikkatini bile çekmeyen bir kır menekşesi üzerine sayfalarca yazı yazabilecek bir romantik, Yahya Kemal’den bir dize aktarırken ayni cümleye Einstein’in izafilik teorisini isleyen bir rasyonel, oğluna adını verdiği bir evlat kadar sevdiği rahmetli Muammer Aksoy’un deyisiyle, “Her dönemde denenmiş, küçük hesaplara, kişisel çıkarlara kapılmamış”, saygın bir kişilik, radikal uçların ve irticanın karsısında iflah olmaz bir Atatürkçü olarak sanırız tüm kuşaklar boyu hatırlanacaktır.
Ord. Prof. Dr. Hıfzı Veldet Velidedeoğlu, 24 Şubat 1992 yılında aramızdan ayrılmıştır.
Hazırlayan: Nehla VELİDEDEOGLU

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *